Ποια η συχνότητα εμφάνισης λιθίασης στο γενικό πληθυσμό;

Η λιθίαση (πέτρες) του ουροποιητικού συστήματος είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα στο γενικό πληθυσμό με μια επίπτωση εμφάνισης της νόσου που κυμαίνεται περίπου στα 1300 άτομα/ 100000 πληθυσμό ετησίως. Φαίνεται ότι οι πέτρες αναπτύσσονται πιο συχνά στους άνδρες με μια αναλογία ανδρών/γυναικών: 3/1.

Που εμφανίζονται οι λίθοι του ουροποιητικού συστήματος;

Οι λίθοι (πέτρες) του ουροποιητικού συστήματος μπορεί να εμφανιστούν οπουδήποτε στο ουροποιητικό σύστημα, συνηθέστερα όμως εμφανίζονται στους νεφρούς (οπού συνήθως και δημιουργούνται), στους ουρητήρες (τα σωληνάκια που μεταφέρουν τα ούρα από τους νεφρούς στην ουροδόχο κύστη) και στην ουροδόχο κύστη.

Ποια συμπτώματα εμφανίζει ένας ασθενής με λίθο (πέτρα) ουροποιητικού συστήματος;

Όταν οι λίθοι εντοπίζονται στους νεφρούς συνήθως είναι ασυμπτωματικοί ή μπορεί να κάνουν ήπιο πόνο στο νεφρό. Σπάνια μπορεί να συνοδεύονται από αιματουρία.
Όταν εντοπιστούν στους ουρητήρες και κατά τη μετακίνηση τους προς την ουροδόχο κύστη συνήθως εκδηλώνονται με οξύ πόνο, που καλείται κολικός νεφρού και που μπορεί να συνοδεύεται με ναυτία ή εμέτους, συχνουρία και επιτακτική ούρηση, αιματουρία και τέλος πιο σπάνια με πάρεση εντέρου. Το χαρακτηριστικού του κολικού του νεφρού είναι ότι είναι ένας οξύς πόνος, με εξάρσεις και υφέσεις, που ανάλογα με τη θέση του λίθου εντοπίζεται είτε στην οσφυϊκή χώρα, είτε στην κοιλιακή χώρα, ενώ μπορεί να αντανακλάται προς τον σύστοιχο όρχη. Χαρακτηριστικά, όποιος ασθενής περάσει κολικό νεφρού τον θυμάται για πάντα στη ζωή του.
Όταν οι λίθοι εντοπίζονται στην ουροδόχο κύστη είναι συνήθως ασυμπτωματικοί ή μπορεί να συνοδεύονται με συχνουρία, δυσουρία και επιτακτική ούρηση, καθώς επίσης και με αιματουρία.

Πότε πρέπει να ανησυχήσει κάποιος ο οποίος έχει πέτρα στο νεφρό;

Γενικά παρόλο που ο πόνος είναι αυτός μου τρομάζει τον ασθενή και τον οδηγεί στο να ζητήσει βοήθεια, δεν ανησυχεί ιδιαίτερα τον ουρολόγο. Αντίθετα, υπάρχει μεγάλη ανησυχία όταν ο πόνος συνοδεύεται με πυρετό, όπου τότε πρόκειται για μια επείγουσα κατάσταση που χρήζει άμεσης παρέμβασης από τον ιατρό σας.

Τι είδους λίθοι του ουροποιητικού συστήματος υπάρχουν;

Οι λίθοι χωρίζονται στις 2 μεγάλες κατηγορίες: στους λίθους ασβεστίου, που αντιστοιχούν περίπου στο 80% των λίθων και στους λίθους που δεν έχουν ως συστατικό τους το ασβέστιο και αντιστοιχούν στο υπόλοιπο 20%.

  • Λίθοι Ασβεστίου
  1. Οξαλικού (60%)
  2. Φωσφορικού->βρουσίτη (υδρογονούχου φωσφορικού ασβεστίου) ή υδρόξυ-απατίτη (καρβονικού φωσφορικού ασβεστίου) (20%)
  3. Μεικτοί (οξαλικού + απατίτη )(20%)
  • Λίθοι ουρικού οξέως (10%) ή ουρικού αμμωνίου (<1%)
  • Λίθοι στρουβίτη (εναμμώνιο φωσφορικό μαγνήσιο) (7%)
  • Λίθοι κυστίνης (3%)
  • Λίθοι ξανθίνης
  • Λίθοι 2,8- υδρόξυ- αδενίνης
  • φαρμακευτικοί λίθοι

Ποιοι είναι οι φλεγμονώδεις λίθοι του ουροποιητικού συστήματος;

Από αυτές τις κατηγορίες φλεγμονώδεις λίθοι, λίθοι δηλαδή που συχνά συνοδεύονται από μικροβιακή φλεγμονή είναι οι λίθοι ουρικού αμμωνίου, στρουβίτη (αμμώνιο φωσφορικό μαγνήσιο) και καρβονικού (βασικού) φωσφορικού απατίτη.

Ποια τα αίτια δημιουργίας λίθων στο ουροποιητικό σύστημα;

Τα αίτια δημιουργίας λίθων (πετρών) στους νεφρούς είναι ποικίλα. Για αυτό, αν ένας ασθενής εμφανίσει πέτρα στο ουροποιητικό σύστημα πρέπει να υποβληθεί σε ένα πλήθος εξετάσεων, που περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος και ουρών, απεικονιστικές εξετάσεις (υπερηχογράφημα, ακτινογραφία, ή αξονική τομογραφία) και ενδεχομένως και συλλογή ούρων 24ωρου για περισσότερες πληροφορίες. Πάντως, το συνηθέστερο αίτιο δημιουργίας πέτρας στο ουροποιητικό είναι η μη επαρκής πρόσληψης νερού.

Τι πρέπει να κάνει ένας ασθενής που εμφάνισε πέτρα στα νεφρά;

Σε όλους τους ασθενείς με ένα επεισόδιο κολικού νεφρού πρέπει να γίνεται μικροσκοπική ανάλυση της σύστασης του λίθου αν είναι δυνατόν. Έτσι, θα μπορεί να δοθούν κατάλληλες οδηγίες για την αποφυγή επανεμφάνισης τέτοιου επεισοδίου.
Επιπλέον, οι ασθενείς θα πρέπει να ταξινομούνται σε ασθενείς χαμηλού ή υψηλού κινδύνου για επανεμφάνιση λιθίασης. Κριτήρια είναι οι παράγοντες υποτροπής, οι βιοχημικές εξετάσεις αίματος (πχ υπερασβεστιαιμία) και η ανάλυση λίθου (πχ λίθος κυστίνης ή ουρικού οξέος ή φλεγμονώδης). Αν ένας ασθενής είναι χαμηλού κινδύνου, τότε αρκούν γενικές οδηγίες για τη μείωση των υποτροπών, αν όμως είναι ψηλού κινδύνου απαιτείται μεταβολικός έλεγχος που επιτυγχάνεται με συλλογή ούρων 24ωρου και ειδική για το λίθο θεραπεία.
Πάντως ένας ασθενής ο οποίος έκανε ένα επεισόδιο κολικού έχει περίπου 50% να το επαναλάβει.

Πως αντιμετωπίζεται η λιθίαση του ουροποιητικού συστήματος;

Όσον αφορά την άμεση αντιμετώπιση της λιθίασης του νεφρού και του ουρητήρα αυτή περιλαμβάνει την απλή παρακολούθηση, την εξωσωματική λιθοθρυψία (ESWL), τη διαδερμική νεφρολιθοθρυψία (PCNL), την εύκαμπτη ή ημιάκαμπτη Laser νεφρο-ουρητηρολιθοθρυψία και σπάνια την λαπαροσκοπική ή ρομποτική αφαίρεση της πέτρας. Οι πέτρες της ουροδόχου κύστης αντιμετωπίζονται συνήθως με ενδοσκοπική κυστεολιθοθρυψία.
Σε γενικές γραμμές το 95% των λίθων 4 mm που εντοπίζονται μέσα στον ουρητήρα, θα αποβληθεί αυτόματα, χωρίς την ιατρική παρέμβαση σε διάστημα 40 ημερών. Για αυτό μπορούμε να τους περιμένουμε και απλά να τους παρακολουθούμε. Λίθοι που εντοπίζονται στο νεφρό μπορεί να αποβληθούν αυτόματα, αλλά μπορεί να παραμείνουν χωρίς συμπτώματα μέσα στο νεφρό και να μεγαλώσουν. Για αυτό καλό θα είναι αν πρόκειται να μην προβεί ένας ασθενής σε άμεση αντιμετώπιση, να τους αξιολογούμε περιοδικά με εξετάσεις.
Το αν θα επέμβουμε άμεσα ή όχι, εξαρτάται από το μέγεθος του λίθου. Και αυτό γιατί σε κάτω από 5mm πέτρα, υπάρχει 68% πιθανότητα αυτόματης αποβολής, ενώ όταν η πέτρα είναι πάνω από 5mm υπάρχει 47% πιθανότητα αποβολής. Αν ο λίθος υπερβαίνει τα 6mm οι πιθανότητες πέφτουν στο 10%, ενώ αν υπερβαίνει το 1 εκ., τότε οι πιθανότητες είναι ελάχιστες. Επιπλέον σε ασθενείς με ένα νεφρό, αμφοτερόπλευρη απόφραξη, πολύ έντονο άλγος, εμπύρετο ή νεφρική ανεπάρκεια, η επέμβαση πρέπει να είναι άμεση.

Τι είναι η εξωσωματική λιθοθρυψία (ESWL);

Κατά την εξωσωματική λιθοθρυψία (ESWL), μια εξωτερική πηγή παράγει κρουστικό ακουστικό κύμα, το οποίο συγκεντρώνεται μέσο κατόπτρου ή φακών (σύστημα εστίασης) πάνω στο λίθο, δια μέσου ενός μηχανισμού σύζευξης, που παλαιοτέρα ήταν το νερό σε πισίνα, σήμερα όμως είναι ένα ειδικό μαξιλάρι με νερό. Το κρουστικό ακουστικό κύμα ασκεί δυνάμεις που προκαλούν σπηλαιοποίηση, διαχωρισμό και απόσπαση του λίθου.

Η όλη διαδικασία πραγματοποιείται σε εξωτερική βάση, με τη χρήση ακτινολογικού μηχανήματος ή υπερηχογραφήματος για τον εντοπισμό της πέτρας και απαιτείται καθόλου ή ελάχιστη αναισθησία. Με την εξωσωματική λιθοθρυψία μπορεί να αντιμετωπιστούν λίθοι νεφρού <2εκ. και λίθοι του ουρητήρα.

Εξωσωματική λιθοθρυψία δεν μπορεί να γίνει όταν υπάρχει εγκυμοσύνη, αιμορραγική διάθεση (μη διορθώσιμη), ενεργή λοίμωξη, απόφραξη πέραν του λίθου, ανεύρυσμα αγγείου σε γειτονική περιοχή με το λίθο, παχυσαρκία ή σκελετικές ανωμαλίες.

Τα ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής λιθοθρυψίας μειώνονται πολύ σε σκληρή σύσταση λίθων (λίθοι οξαλικού ασβεστίου, βρουσίτη, κυστίνης) ή σε λίθους που εντοπίζονται στον κάτω κάλυκα του νεφρού, όπου λόγω της γωνίωσης του κάλυκα, τα συγκρίματα δεν μπορούν να αποβληθούν και ξανασχηματίζουν λίθο.

Σε γενικές γραμμές, η εξωσωματική λιθοθρυψία είναι η λιγότερη επεμβατική μέθοδος, αλλά όμως και με τα μικρότερα ποσοστά επιτυχίας συγκριτικά με τις άλλες διαθέσιμες θεραπείες.

Τι είναι η ενδοσκοπική νεφρολιθοθρυψία;

Η τάση σήμερα είναι όλες οι πέτρες του ουροποιητικού συστήματος να αντιμετωπίζονται ενδοσκοπικά, χρησιμοποιώντας δηλαδή φυσιολογικές τρύπες του ανθρώπινου οργανισμού, όπως είναι η ουρήθρα, διάμεσου της οποίας εισέρχονται ειδικά πολύ λεπτά ενδοσκοπικά εργαλεία, φτάνουν την πέτρα και στοχεύοντας την με τη χρήση LASER, την κάνουν σκόνη, η οποία αποβάλλεται με τα ούρα. Αν η πέτρα βρίσκεται στον ουρητήρα, η επέμβαση πραγματοποιείται με τον ημιάκαμπτο ουρητηροσκόπιο και καλείται ενδοσκοπική ουρητηρολιθοθρυψία, ενώ αν ο λίθος βρίσκεται στο νεφρό, η επέμβαση γίνεται με το εύκαμπτο ουρητηροσκόπιο και καλείται εύκαμπτη νεφρολιθοθρυψία. Η διαδικασία αυτή γίνεται υπό ραχιαία ή γενική αναισθησία και παρουσιάζει το μεγάλο πλεονέκτημα ότι δεν υπάρχουν τομές, ο μετεγχειρητικός πόνος είναι σχεδόν μηδαμινός και η νοσηλεία σπάνια υπερβαίνει την 1 ημέρα.

Ενδοσκοπική Ουρητηρολιθοθρυψία

Τι είναι η διαδερμική νεφρολιθοθρυψία (PCNL);

Εναλλακτικά στην ενδοσκοπική θεραπεία των λίθων μπορεί να γίνει η διαδερμική νεφρολιθοθρυψία (PCNL). Κατά αυτήν, πραγματοποιείται μια μικρή οπή στο δέρμα, στην περιοχή που βρίσκεται ο νεφρός, και διάμεσου αυτής εισέρχονται ειδικά εργαλεία, όπου κατακερματίζουν την πέτρα σε συγκρίματα. Η διαδερμική νεφρολιθοθρυψία (PCNL) είναι λίγο πιο επεμβατική διαδικασία συγκριτικά με την ενδοσκοπική λιθοθρυψία και πραγματοποιείται επί εδάφους πολλαπλής λιθίασης ή μεγάλου μεγέθους πέτρα. Η επέμβαση γίνεται υπό γενική αναισθησία και η νοσηλεία είναι 1-2 ημέρες περίπου. Νέας γενιάς εργαλεία, όπως είναι το mini-νεφροσκόπιό που χρησιμοποιείται στα παιδία κυρίως, αλλά και σε ενήλικες, έχουν μειώσει σημαντικά τις επιπλοκές.

Ποια τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής χειρουργικής στην αντιμετώπιση της λιθίασης του ουροποιητικού συστήματος;

Σε περίπτωση ύπαρξης μεγάλων λίθων, ειδικά αν συνυπάρχει και ανατομικό πρόβλημα (πχ στένωση πυελοουρητηρικής συμβολής), η αφαίρεση των λίθων μπορεί να γίνει με την ανοικτή, τη λαπαροσκοπική ή τη ρομποτική χειρουργική.
Η ρομποτική χειρουργική αντιμετώπιση της λιθίασης πλεονεκτεί έναντι της ανοικτής χειρουργικής, καθώς είναι μια αναίμακτη μέθοδος, η οποία πραγματοποιείται δια μέσου μικρών οπών και με την μεγάλη εργονομία που παρέχει στον χειρουργό, επιτυγχάνεται το μεγαλύτερο ποσοστό ελευθερίας λίθου. Επιπλέον, μετεγχειρητικά ο πόνος είναι σχεδόν ανύπαρκτος και ο ασθενής έχει ταχεία ανάρρωση.

Ποιες γενικές οδηγίες πρόληψης, πότε και γιατί πρέπει να δοθούν σε ένα ασθενή με λιθίαση;

Όλοι οι ασθενείς με ιστορικό λιθίαση πρέπει να ακολουθούν τις παρακάτω γενικές οδηγίες πρόληψης.

Α. ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ

  • Άσκηση. Γρήγορο περπάτημα 4 φορές/εβδομάδα για 25-30 λεπτά.
  • Μείωση σωματικού βάρους.
  • Έλεγχος αρτηριακής πίεσης, αν υπάρχει πρόβλημα υπέρτασης.

Β. ΥΓΡΑ

Αύξηση των προσλαμβανόμενων υγρών (2.5-3 λίτρα /24ωρο), ώστε να επιτευχθεί διούρηση >2 λίτρα/24ωρο.
Πίνετε φρέσκους χυμούς, οι οποίοι περιέχουν κιτρικά και διττανθρακικά (κάνουν καλό σε λίθους ασβεστίου και σε λίθους ουρικού οξέως).
Πίνετε χαμομήλι ή τσάι του βουνού, τα οποία αυξάνουν τη διούρηση και μειώνουν το νάτριο.

Γ. ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ισορροπημένη δίαιτα με σταθερή ποσότητα βιταμινών

Η βιταμίνη C περιέχει οξαλικά, για αυτό πρέπει να αποφεύγεται σε λίθους οξαλικού Ca, όμως κάνει καλό σε όλους τους υπόλοιπους λίθους.

Περιορισμός σοκολάτας, κακάο, Coca-Cola, φράουλες, σπανάκι, σόγια, καρύδια, γιατί περιέχουν οξαλικά και πρέπει να αποφεύγονται ειδικά σε λίθους οξαλικού Ca.

Δίαιτα πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και φυτικές ίνες.

Δίαιτα πτωχή σε ζωικές πρωτεΐνες.

Μειωμένη πρόσληψη Αλατιού (4-5γρ/24ωρο).

Φυσιολογική πρόσληψη Ασβεστίου (1.2γρ/24ωρο).

Εξαίρεση αποτελεί μόνο αν υπάρχει η νόσος της εντερικής υπεροξαλουρίας, στην οποία συστήνονται συμπληρώματα διατροφής με ασβέστιο.

Σε Ουρικούς λίθους, μείωση των πουλερικών, ψαριών και κρέατος (μοσχάρι, χοιρινό, αρνί).

Επιπλέον αποφύγετε τη ρέγκα, το σκουμπρί, τον τόνο, τις γαρίδες και τον αστακό.

Επιλέξτε γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά (0-2%), τρώτε άφθονα φρούτα και λαχανικά και πατάτες.

Περιορίστε το σπανάκι, σπαράγγι, μανιτάρια, κουνουπίδι, φράουλες, κεράσια και μούρα. Περιορίστε επίσης το αλκοόλ και ιδιαίτερα τη μπύρα.

ΙΑΤΡΕΙΟ Ι: Κηφισίας 56 & Δελφών 2, Μαρούσι & ΙΑΤΡΕΙΟ ΙΙ: Αγίου Δημητρίου 34, Άγιος Δημήτριος, Αθήνα, ΤΚ 17341 (150 μ. από το σταθμό μετρό Δάφνης)

Καλέστε:

Καλέστε:

210.68.62.614 (Πρωϊνές ώρες) - 211.216.51.54 (Απογευματινές ώρες) - 6936.80.93.93

Email

Email

info@komninos-urology.com

ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ

ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ

Κλείστε Ραντεβού